De stemming onder ondernemers in de Nederlandse industrie is in december belangrijk verbeterd, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek maandag. Het producentenvertrouwen steeg naar 2,5 en logenstrafte daarmee de de voorspellingen van analisten. Die hadden een toename tot 0,8 verwacht. Het vertrouwen is sinds het begin van de crisis twee jaar geleden niet zo groot geweest.

Het optimisme in de industrie is een rechtstreeks gevolg van de situatie in de markt. Vooral het oordeel over de orderpositie is sterk verbeterd, meldt het CBS. Het aantal producenten met een groter orderpositie is voor het eerst in ruim twee jaar groter dan het aantal dat de orderpositie klein acht. Ook het oordeel over de voorraden is aanzienlijk verbeterd.

De stemming over de toekomstige productie was echter minder optimistisch dan in november. Er waren in december meer ondernemers die een afname voorzien dan die een toename verwachten.

Uitzendbranche

In de uitzendbranche bleef de stemming opperbest. De ondernemers waren zeer optimistisch over de verwachte omzet in de komende drie maanden, de toekomstige personeelsomvang en de prijzen in hun branche. Bovendien oordeelden ze uiterst positief over het economisch klimaat.  Architecten en ingenieursbureaus waren in december het meest pessimistisch. Zij waren vooral somber over het economisch klimaat en over de verwachte personeelssterkte in hun branche

Ondernemers positief over regering

Mark Rutte is een betere premier dan Jan-Peter Balkenende. Dat vindt zestig procent van de Nederlandse ondernemers. Zij geven hem een 6,9 voor zijn optreden in de eerste drie maanden.  Eén op de vier ondernemers geeft hem zelfs een 8. Dat blijkt uit onderzoek van Intomart GFK in opdracht van BNR Nieuwsradio.

Het nieuwe kabinet als geheel scoort iets minder dan de premier, en komt met gemiddeld een 6,1 op een krappe voldoende uit. Drie kwart van de ondernemers zegt geen hinder te ondervinden van de bezuinigingen van het kabinet Rutte. Ook zegt ruim tachtig procent van de ondernemers die zakendoen in het buitenland geen last te hebben van imagoproblemen door de gedoogsteun van de PVV aan het kabinet. Afgelopen voorjaar verklaarde VNO-voorman Bernard Wientjes dat Geert Wilders ons land op een geweldige manier beschadigt.

Smartphone gaat nu echt doorbreken

In het afgelopen jaar ging het al hard, maar in het komend jaar komt de echte doorbraak. Analisten voorzien dat de smartphone in het komend jaar de pc zal verdringen als communicatiemiddel. Zij voorzien dat er in het komend jaar meer dan een half miljard over de toonbank gaan. Nu zijn dat er 270 miljoen. De prijs van smartphone zal spectaculair dalen en mogelijk zelfs halveren, zo schatten de marktvorsers.

Door de dalende prijzen voor hardware zal de marketing van mobiel internet ingrijpend veranderen. Door de komst van goedkope apparaten zal de gebruiker niet langer vatbaar zijn voor subsidies van de telecomprovider. Daardoor zal de concurrentie tussen de aanbieders steeds steviger worden, waardoor niet alleen de prijzen zullen dalen, maar ook de kwaliteit van de netwerken verbetert. Het wordt makkelijker om over te stappen naar een andere provider als de prestaties tegenvallen.

75 euro

Nu is de werkelijke prijs van de smartphone vaak nog een mysterie omdat de provider die grotendeels betaalt. Maar inmiddels is de prijs voor goedkope smartphone gedaald onder de 200 euro. Enkele extreem goedkope Chinese merken hebben al een apparaat beschikbaar voor minder dan 150 euro. Door de introductie van een nieuwe chipset – het hart van de smartphone – kan de prijs van instapmodellen in 2011 dalen tot onder de honderd euro, mogelijk zelfs onder de 75 euro. Het apparaat is vermoedelijk al beschikbaar in het tweede kwartaal en maakt gebruik van Android 2.2.

Digitaal lezen is toe aan zijn eerste, grote stappen. Sinds de commerciële introductie van elektronische inkt en de komst van de Kinddle, bijna drie jaar geleden, gaat het snel met de ontwikkelingen in de markt. Op het gebied van de technologie, de verkoop en inburgering gaat het supersnel. En met de komst van de iPad heeft het digitale lezen een stevig duwtje in de rug gekregen. Nu nog vernieuwende content.

Flirten met de vijand

Er schijnen alleen al in Nederland zo’n tweeënhalf miljoen latente schrijvers rond te lopen met een imaginaire bestseller of het perfecte plot. Uitgevers worstelen zich dagelijks door manuscripten om er dat zeldzame pareltje uit te vissen. Op zoek naar de nieuwe Mulisch. Wat is het probleem? Waarom breekt de revolutie maar niet uit? Niet omdat het om lezen gaat. Natuurlijk zijn er de tegenstanders. Een plukje hoeders van de wacht met een innerlijke drang om de heilige hoofdletter L van literatuur te beschermen. Maar cultuurbewakers moeten we koesteren en prijzen. Wie of wat houdt ons tegen? Natuurlijk zijn er de uitgevers en auteurs van en in print die vrezen voor hun handel en wandel. Piraterij loert op internet altijd om de hoek, dus ook bij een boek. En de prijsmarge van uitgaves in elektronische inkt, natuurlijk is die lager dan van op papier gedrukte woorden. Maar er ligt ook een gat in de markt. Ze zullen de uitdaging wel aan moeten gaan, als we de berichten van Forrester moeten geloven. Zelfs de gevestigde orde, ook de Nederlandse, is aan het flirten.

‘Weg met de saaie woorden in Epub’

Het kan. Er is iets aan het gebeuren. De voortekenen zijn er. Wat we nodig hebben, zijn straatvechters. Laat de digitale persinkt maar vloeien. Er zal gemorst worden, wat maakt het uit. Stel je de oneindige mogelijkheden voor van een digitaal magazine, krant of how to-boek? Juist de mogelijke, nieuwe combinaties tussen tekst, beeld en geluid maken dit zo’n uitdaging. Hoe multimediaal kun je het krijgen. Hoe interactief kun je het maken? Weg met saaie woorden in Epub.

Google e-book en alleen al via Google Nederland verschijnen er ongeveer 715.000.000 resultaten in 0,16 seconden. Op onder meer www.ereaders.nl wordt er op het forum lekker gebrainstormd en gepraat over hoe dat nu moet met dat digitale boek. Ook op het gebied van de vier marketing P’s: prijs, product, promotie en plaats. Voor die laatste stel ik Nederland voor. Een van de eerste e-readers, de iLEAD, kwam nota bene op Nederlandse bodem van de grond. Daar kunnen we toch dan ook wel een product voor bedenken in de vorm van een vernieuwend leesconcept? Want dat is wat het moet worden. Het wachten is op de geboorte van een nieuw genre.

“Wanneer Nederland de komende tien jaar niet extra blijft investeren in kennis, loopt het economische groei mis”. Deze stelling kwamen wij afgelopen week tegen op nu.nl. Het is de uitkomst van een onderzoek dat The Conference Board, een internationaal onderzoeksinstituut van het bedrijfsleven, heeft uitgevoerd in opdracht van het Innovatieplatform.

Het onderzoek stelt dat door niet extra te investeren verliest Nederland de komende tien jaar zo tussen 68 en 123 miljard euro van de nationale productie. Wij zijn nieuwsgierig of u het daarmee eens bent of dat u hier anders tegenaan kijkt.

Aan het begin van een nieuw jaar wordt op allerlei gebieden vooruit geblikt op wat er komen gaat en wat men wil doen. Welke dromen gaan dit jaar in vervulling en wat komt er allemaal nog op ons af?

Wij zijn nieuwsgierig waar u, als ondernemer, het komende jaar verwacht het merendeel van uw tijd aan te besteden…op ondernemersgebied wel te verstaan. Gaat u dit jaar misschien op overnamepad of stopt u er dit jaar mee en zoekt u een geschikte kandidaat om uw bedrijf over te nemen? Bent u nog druk bezig om te herstellen van de economische malaise of gaat u in 2010 al weer volop investeren en uitbreiden binnen uw productlijnen?

En nu? Ook Gerben van Kalsbeek, met Koen de Jong oprichter en eigenaar van Flow Fitness, ondervindt de gevolgen van de crisis. “Onze omzet daalt in 2009 met tien á vijftien procent. Maar we zijn heel druk bezig om het tij volgend jaar te keren.”

De boer op
“We investeren nu zeer veel in onze verkoop en hebben daar account managers voor aangetrokken. We gaan nog vaker de boer op en de retailers bezoeken om projecten binnen te halen. Daar richten we ons op, daar zien we onze toekomst”, zegt Van Kalsbeek, die net als De Jong van origine industrieel ontwerper is.

De verwachting is dat Flow Fitness in 2010 geen Gazellen Award van Het Financieele Dagblad ontvangt voor exceptioneel presterende bedrijven. Over de drie voorgaande jaren werd die prestigieuze prijs wel binnengehaald, omdat de omzet telkens weer nieuwe hoogten bereikte; tot 1,8 miljoen euro over 2008. En dat met een relatief kleine organisatie, waar nu acht mensen werken.

Partners verzamelen
Van Kalsbeek: “Hoe we die groei volhielden? Door ervoor te zorgen dat de interne logistiek in orde is én dankzij onze afspraken met externe partners. De belangrijkste daarvan zijn transporteurs, servicediensten die de aftersales verzorgen en de expediteur die onze in China geproduceerde apparaten naar Nederland verscheept. We hebben deze partners in de afgelopen jaren weten te verzamelen. Dat houdt ons bedrijf slank – een doelbewuste keuze – en zo kunnen wij de vaste kosten laag houden.”

Van Kalsbeek en De Jong, beiden 36 jaar, kennen elkaar van hun studie industriële productontwikkeling aan de HTS in Den Haag. Na wat omzwervingen bij diverse ontwerpbureaus kwamen ze elkaar weer tegen en ontstond het idee van hun huidige bedrijf. “Zelf doen we de ontwikkeling van nieuwe producten en de verkoop, zeg maar onze core business. De lol in het werk is er nog steeds, al is het ook gewoon hard werken. En we moeten op onze hoede zijn, want ook in onze branche valt wel eens een bedrijf om door de crisis.”

Les geleerd
De crisis heeft hen ook op een andere wijze voorzichtigheid bijgebracht. Van Kalsbeek. “Vroeger was het heel vanzelfsprekend dat we producten leverden en daarvoor geld kregen. Misschien naïef, maar we zijn daardoor in het afgelopen jaar wel een paar keer op ons gezicht gegaan en zijn voorzichtiger geworden. We werken nu steeds meer met contracten en vaste afspraken. We hebben onze les geleerd.”

www.flowfitness.nl

“Dat bijna tweederde een verbeterde cashflow verwacht is een begrijpelijk resultaat van de maatregelen die de afgelopen periode genomen zijn. Bedrijven zijn veel aandacht gaan besteden aan bijvoorbeeld kostenreducties en het verbeteren van werkkapitaal”, zegt Jan de Rooij, partner bij Deloitte.

Risicomijdend gedrag
Ondanks het gematigde optimisme lijkt risicomijdend gedrag toch de boventoon te voeren onder de CFO’s. Op vijf procent na zeggen ze allemaal dat het nu geen goede tijd is om risicovolle investeringen te doen. Iets meer dan driekwart van de respondenten van de Deloitte CFO Survey meent nog steeds dat het moeilijk is om een financiering af te sluiten. Volgens 81 procent van hen zijn bankleningen te duur.

De overheid probeert het lenen van geld aantrekkelijker te maken voor het bedrijfsleven door bij leningen per onderneming voor maximaal 50 miljoen euro garant te staan. Daarmee moet ook de terughoudendheid bij banken om leningen te verstrekken worden weggenomen. “De lage rente van de Europese Centrale Bank en de Garantieregeling Ondernemings- financiering van de overheid hebben nog niet het gewenste effect gehad. Dat kunnen we concluderen uit de houding van de CFO’s ten opzichte van het bankkrediet”, aldus de Rooij.

Blijvend optimisme AEX
De meeste Nederlandse financiële topmannen zijn overwegend positief over de AEX vooruitzichten. Een mogelijke verklaring daarvoor is dat de aandelen in het algemeen ondergewaardeerd zijn. Vorig kwartaal, toen de AEX nog rond de 250 punten balanceerde, verwachtte driekwart van de CFO’s een stijging van de beurskoersen. Met het bereiken van de 300 punten is dat optimisme terecht gebleken. Ook nu weer verwacht een even groot aantal respondenten een verdere stijging van de AEX.

De ondervraagde CFO’s zijn eveneens positief over de activiteiten op het gebied van fusies en overnames en private equity transacties. Met name wat betreft het aantal overnames door de private equity partijen zijn de verwachtingen hoog gespannen. “De aanname dat deze markten weer op gang komen is een belangrijke indicator van een verbetering van de economie”, zegt Wilten Smit, partner Deloitte Corporate Finance.

Rustiger vaarwater
“Na moeilijke tijden van teruglopende omzetten en kostenreducties komen bedrijven weer in een rustiger vaarwater. Tijden waarin aandacht is voor strategische herpositionering en het afstoten van bedrijfsonderdelen past in dit beeld. Wij verwachten dat de grote transacties nog even uitblijven en het voornamelijk zal gaan om kleinere transacties.”

Technisch is rijden op aardgas al mogelijk. Sterker nog, er rijden wereldwijd nu al circa zes miljoen auto’s op. Toen er voor het eerst bussen op deze brandstof gingen rijden, werd daar in de media aandacht aan besteed. Maar dat er ook personenauto’s, vrachtauto’s, bestelauto’s en speciale voertuigen zoals reinigingsauto’s op aardgas rijden, blijkt minder bekend.

Samen met bedrijven als Arval, Athlon Car Lease, Essent, E.ON, Geveke, Leaseplan en OrangeGas zijn de automerken Mercedes-Benz, Volkswagen, Renault, Fiat, Citroën en Opel partners van Aardgas Mobiel. Dat is een onafhankelijk platform dat het rijden op aardgas in Nederland wil stimuleren. Omdat aardgas schoon, stil, veilig en voordelig is, moet CNG (Compressed Natural Gas) volgens Aardgas Mobiel als volwaardig alternatief voor benzine, diesel en lpg worden aangeboden.

Voordelen
Rijden op aardgas is goed voor milieu en gezondheid. Auto’s op aardgas (voor het grootste deel methaan) stoten beduidend minder vervuilende stoffen uit. Aardgasmotoren stoten per gereden kilometer het minste broeikasgas CO2 uit. De emissie van stikstofoxiden (NOx) en fijn stof (beide zeer schadelijk voor longen en luchtwegen) is zelfs vrijwel nul! Daarom hebben aardgasvrachtwagens wel toegang tot binnenstedelijke milieuzones waar een verbod geldt voor vervuilende camions.

Rijden op aardgas beperkt ook bulkvervoer over de weg van vloeibare brandstoffen, zoals benzine, diesel en lpg. Aardgas wordt immers (veilig) ondergronds getransporteerd via buizen en pijpleidingen. Daar komt nog bij dat aardgasauto’s een stuk stiller zijn dan benzine-, diesel- en lpg-auto’s, wat vooral in steden een voordeel is.

Veilig en voordelig
Ook al is de aanschafprijs van auto’s die op aardgas rijden hoger dan andere wagens, ze zijn toch kostentechnisch voordelig. Omdat de brandstof een stuk goedkoper is en een aardgasmotor minder trilt dan een dieselmotor. Gevolg van dit laatste: minder slijtage. Ook de onderhoudskosten zijn, door de schonere verbranding, lager.

Rijden op aardgas is veiliger dan op welke andere bestaande brandstof dan ook. Aardgas is namelijk lichter dan lucht en vervliegt snel in de open lucht.  Aardgas vat minder gemakkelijk vlam dan benzine. Voorts zijn aardgastanks beter tegen aanrijdingen bestand dan benzinetanks. Aardgas wordt opgeslagen in cilinders met een wanddikte van 10 tot 20 mm, gemaakt van aluminium, staal of koolstofvezels van hoge sterkte.

Waar tanken?
Nederland telt op dit moment ongeveer 50 stations, strategisch verspreid over het land en rond de grote steden. Er is dus al een – beperkte – landelijke dekking. Dat maakt aardgas ook voor particuliere autogebruikers een reële optie. CNG Net, 100% dochter van Ballast Nedam Concessies, investeert in een landelijk dekkend netwerk van aardgasvulstations. Het bedrijf streeft ernaar om de komende drie jaar 250 tanklocaties te realiseren. Ook elders in Europa kunnen automobilisten aardgas tanken. In Duitsland bijvoorbeeld staan er nu al rond de 790 aardgasstations. Dit aantal wordt de komende twee jaar uitgebreid tot boven de duizend. Bij onze Oosterburen rijden al 60.000 auto’s op aardgas.

Kijk ook eens op:

www.aardgasmobiel.nl
www.groenopweg.nl
www.cngnet.nl
www.tamoil.nl/nl/Milieu/

Last-minute budgetteren

Allereerst: neem even de tijd, denk goed na en doe verder nog niets. Stel uw doelstelling vast, want dat is uw bestemming. En uw budget is de plattegrond die daar naartoe moet leiden. Bepaal ook wat voor budget u moet opstelen. Voor een bedrijf, een winst- en verliesrekening of een cashflowprojectie? Verzamel dan de benodigde informatie en vul het budget in.

Is het, in een notendop, echt zo eenvoudig? Helaas – er liggen u mogelijk enige valkuilen te wachten. Enkele voorbeelden: uw informanten kunnen (of willen) u niet zeer spoedig helpen, u heeft geen oud budget als uitgangspunt, u kunt vanwege tijdgebrek de cijfers niet narekenen, u stopt te veel schattingen en veronderstellingen (in plaats van feiten) in het budget of u verwart uw persoonlijke doelstelling (dat budget moet er snel komen!) met de bedrijfsmatige doelstelling van het budget.

Eerlijk en realistisch
De juiste doelstelling gaat uit van realisme en eerlijkheid. Daarmee verkrijgt u een effectief budget, dat tegelijkertijd een nuttig instrument is. Het moet dan wel hanteerbaar en overzichtelijk zijn. Deel een jaarbudget daarom op in korte tijdseenheden, bijvoorbeeld twaalf maanden. U kunt zo veel eenvoudiger ingrijpen dan bij een budget dat alleen de jaarinkomsten en -uitgaven omvat.

Met dit punt geregeld, kunt u aan de slag met het verzamelen van de benodigde informatie. Bekijk uw bedrijf vanuit het oogpunt van financiën en stel een aantal vragen: wat kost geld, waar besteedt u uw geld aan en welke medewerkers, apparatuur en kantoorartikelen heeft u nodig en wat kost dát weer allemaal? Kijk dan ook naar mogelijke groei en periodes dat het tijdelijk extra druk (of rustig) is. Vergeet hierbij de kosten voor gas, water, licht, overhead en onderhoud niet. Nog afgezien natuurlijk van de kostenposten die specifiek voor uw bedrijf zijn.

Bewerken
Idealiter heeft u het budget van het afgelopen jaar als voorbeeld. U kunt er voor kiezen hiervan uit te gaan en alleen de cijfers te bewerken. Dat maakt het werk een stuk gemakkelijker. Maar het oude budget kan wel irrelevante of zelfs misleidende gegevens bevatten. En ontwikkelingen die zich na het opstellen van dat budget hebben voorgedaan, staan er natuurlijk niet in. Hou daar rekening mee bij het bewerken van een ouder budget – of stel een volledig nieuw budget op. Als u helemaal geen budget van vorig jaar hebt, hebt u altijd nog de gegevens van de jaarrekening om van uit te gaan.

Noodgeval
Een hint, voor de noodgevallen bij wie het letterlijk vijf voor twaalf is: tel bij alle bedragen van vorig jaar 15 procent op. Dit zal geen accuraat of werkbaar budget opleveren, maar u heeft in elk geval een vel papier met cijfers erop. Als u naderhand wat meer tijd heeft, kunt u alsnog een budget opstellen dat wel accuraat en werkbaar zal zijn.

Dit is deel 2 in een serie over budgetteren. Hierna volgen nog interviews over budgetteren met MKB Nederland en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud).
Budgetteren, tips & trucs van Richard Templar (ISBN 90-76050-86-4) is nog beperkt verkrijgbaar in de (online) boekhandels.

Objectieve toets voor intuïtie

Budgetteren is vooruitzien. Dit maakt het tot een belangrijk instrument voor elk bedrijf. Het maakt zelfs tot op zekere hoogte de toekomst concreet. Elke ondernemer werkt enigszins op intuïtie, gebaseerd op subjectieve persoonlijke indrukken. Budgettering objectiveert dat.

Een budget bevat de verwachte kosten en opbrengsten voor de komende periode. Hoeveel omzet en winst valt te verwachten? Worden investeringen gepleegd en zo ja, welke? Komen er misschien medewerkers bij? Al dit soort zaken moet vooraf worden overwogen én vastgelegd.

Historicus of trendwatcher
Budgetteren is absoluut niet hetzelfde als boekhouden. Daarmee registreer je achteraf hoeveel producten (of diensten) je tegen welke prijs hebt geleverd en aan wie. En welke kosten daar tegenover hebben gestaan. Een goede boekhouding vormt een waardevol uitgangspunt voor budgettering. Want daarin staan de ervaringsgegevens waarop toekomstige verwachtingen kunnen worden gebaseerd.

Veel ondernemers vinden dat hun boekhouder het financiële beheer prima regelt. Maar moet hij ook verantwoordelijk zijn voor de budgettering? Dat is nog maar de vraag. Een boekhouder signaleert en adviseert over kosten en opbrengsten. Hij is als het ware een gids die de weg kan wijzen in de boekhouding. Maar achteraf en in die zin lijkt een boekhouder een beetje op een historicus. En aangezien budgetteren tot doel heeft om vooruit te kijken, is dat in principe niet zijn taak. Dat is eigenlijk meer iets voor een soort trendwatcher.

Dus kunnen ondernemers beter zelf budgetteren – in samenspraak met hun boekhouder of accountant. Dat heeft ook praktische redenen. De software van een budgetteringprogramma moet bijvoorbeeld wel kunnen samenwerken met die van de boekhouding.

Afremmen, gas geven
Om secuur te kunnen budgetteren moeten ondernemers goed op de hoogte zijn van alle ins en outs in het bedrijf. Dus helpt het om actief betrokken te zijn bij de boekhouding. Want zo verzamel je de managementinformatie die uit de cijfers voortkomt. Dit betekent dat je als ondernemer de tijd moet nemen om na te denken over de strategie en om budgettair vooruit te blikken. Dit geeft de gelegenheid om op het juiste moment af te remmen, juist extra gas te geven of bij te sturen.

Budgetteren dwingt tot nadenken over geplande resultaten en de acties die daarvoor nodig zijn. Maar ook om kritisch naar de kosten te kijken, hoe die mogelijk beter in de hand kunnen worden gehouden of zelfs vermeden. Zo kom je tijdig mogelijke negatieve ontwikkelingen op het spoor en kun je die voorkomen of aanpakken.

De komende weken volgen meer tips en achtergronden over budgetteren voor het midden- en kleinbedrijf. Volgende week bespreken we een boek waarin onder meer last-minute budgettering aan de orde komt. Daarna steken we ons licht op bij MKB Nederland en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud).

Enkele links naar nuttige, praktische websites met artikelen over budgetteren:

www.financieel-management.nl

www.digi-profs.nl

www.zibb.nl

www.balanced-plus.nl

Er zijn verschillende soorten inkoopcollectieven. Hieronder vindt u een overzicht:

Algemeen:
• MKB-Ondernemers biedt diensten en kortingen op de volgende gebieden: Brandstof, Telefonie (ook Mobiel) en Juridisch advies
• Inkoopvisie biedt korting op de meest voorkomende facilitaire deelgebieden binnen het midden- en kleinbedrijf
• Pro Mereor is een onafhankelijk adviescentrum op het gebied van facilitaire inkoop en facility management
• Facilitair Inkoop Bedrijf sluit mantelcontracten af met diverse gerenommeerde leveranciers, waarvan individuele organisaties kunnen profiteren
• Beneker neemt de inkoop uit handen van organisaties, zodat zij zich meer kunnen concentreren op hun kernactiviteiten
• Procure Partners biedt een complete oplossing voor organisaties die hun inkoopzorg graag aan professionals overlaten.

Gespecialiseerde aanbieders:
• Agro Energy is een onderdeel van Eneco, dat zich richt op energielevering aan agrarische bedrijven
• Technical Benefits is een inkoopplatform voor bedrijven in de technologische industrie
• Bouwline is inkoopbemiddelaar voor kleine en middelgrote, zelfstandige bouwondernemers
• Stenim is de collectieve inkooporganisatie op het gebied van energie voor bedrijven in de metaalsector
• Federatie NRK koopt tegen een lager tarief energie in voor bedrijven in de rubber-, lijm- en kunststofindustrie
• Alenso adviseert en begeleidt (inter)nationale grote en kleine ondernemingen en organisaties op het gebied van energiecontracten, energiemanagement, bemetering, eigen opwekking, meerjarenafspraken en dergelijke
• Floortec Inkoop Collectief levert producten aan klanten op het gebied van schoonmaak, kantoorbenodigdheden en het decoreren van panden.

Daarnaast zijn er ook meerdere regionale inkoopcollectieven, zoals BZW en LWV voor ondernemers in het zuiden van het land.

De komende weken zullen we in een serie aandacht besteden aan inkoopcollectieven. We laten ondernemers aan het woord over hun ervaringen met deze aanbieders. Wat zijn de voor- en nadelen van gezamenlijke inkoop? En hoe kies je als ondernemer de meest passende partner voor een bedrijf?