Eigenlijk hoeven we bij economische tegenwind niks anders te doen dan onze organisaties als goede huisvaders te bestieren. Dan komt alles in orde. Toch? Niet helemaal. Want er zit nog een addertje onder het gras. Of eerder een python – een anaconda!

Bedrijfsomvang heeft niks te maken met de kans om een recessie te overleven, blijkt uit een studie van Accenture. Een tweede conclusie uit hun onderzoek naar recessiewerende maatregelen is dat elke organisatie wild om zich heen gaat besparen. Maar: om zich te handhaven moet een bedrijf zich houden aan het centrale thema: meer waarde met en voor de klant creëren. Alleen is zelfs dát nog niet genoeg…

Ondernemingen die in een recessie goed boeren, hebben zich daar al vóór die tijd op voorbereid. Ze hebben een noodpotje, versterken zichzelf continu via autonome groei en dragen zorg voor zowel focus als flexibiliteit. Kortom: ze houden zich aan een aantal boerenverstandregels van en voor alle tijden. Ze hebben hun zaakjes al in betere tijden goed voor elkaar.

Recht van de sterkste?
Dan kom ik tot een darwiniaans gegeven: er bestaan sterke én zwakke organisaties. De laatste vallen om bij (de minste) tegenwind. Het gaat niet om het recht van de sterkste of de grootste, maar om het bestaansrecht van de meest geschikte organisatie. Een aantal bedrijven accepteert dit. Zij blijven alert en werken hard. Andere organisaties onttrekken zich aan dit selectieproces. Ze doen een beroep op allerhande wetten en regels om zich onkwetsbaar te maken voor bedreigingen. De burgers ondervinden dagelijks aan den lijve wat dit betekent.

Andere kant
Maar zoals overal gaat ook hier de slinger op een gegeven moment de andere kant op. Met als resultaat discussies over klantbewustzijn, ondernemerschap en vrijemarktwerking. Onderwerpen, die door overheidskantoren, ziekenhuizen en scholen als bedreigingen worden ervaren. Tegelijkertijd doet zich het omgekeerde voor. Telkens als trends, activiteiten en constructies leiden tot een uiteindelijk onhoudbare situatie, slaat de regelijver over naar de markteconomie. Voorheen ‘vrije’ zaken worden geregeld, toezicht verscherpt, gebieden vastgelegd en concurrentie (deels) uitgeschakeld.

Op zich niks mis mee. Gelukkig grijpen overheden in wanneer vitale systemen uit de rails dreigen te lopen. Maar dat ingrijpen levert ook een spetterend spel op. Gaat alles goed? Dan genieten winstmakers oneindig veel meer maatschappelijk en financieel aanzien dan indekkers. Steeds meer mensen willen zich bij deze boegbeelden aansluiten. De samenleving ziet er dan uit als een triomftocht van de rattenvanger van Hamelen.

Zinkend schip
Maar ratten zijn ook de eerste om een zinkend schip te verlaten. Bij het minste onraad slaat de stemming om en ontstaat een luide roep om ingrepen en regels. Beleggingsrisico’s en verliezen? Daar hielden onze voorbeelden toch geen rekening mee? Degenen die om regels roepen, zijn de instanties die verguisd worden vanwege hun bureaucratie en wereldvreemdheid. En die zelf onder maatschappelijke druk bezig zijn met het invoeren van dezelfde principes die aan de bron liggen van de huidige financiële malaise.

U volgt me nog? Mooi. De boegbeelden van gisteren zijn de boemannen van morgen, ter maaiveldhoogte afgesneden, aangeklaagd en veroordeeld. Overheidscommissarissen belanden op het kaalgeplukte pluche. Iedereen houdt zijn hart vast dat deze bureaucraten een verlammend effect op de bedrijven hebben waarop zij toezien. Laat ze geen marktkansen verspelen en laat de regels – die gemaakt worden om herhaling van vervelende gebeurtenissen te vermijden – niet té ver gaan…

Geen keerzijdes
Dit klinkt als abracadabra: een opdracht voor een alchemist om twee medailles te combineren, door hun keerzijdes te laten verdwijnen. Hier komen we dus niet uit, zolang we geen manier vinden om van beide een weldadige en welvarende combinatie te maken. Maar die continue slingerbeweging heeft ook een naam: voortschrijdend inzicht, weten de hoopvolle mensen onder ons. Er is hoe dan ook vooruitgang.

Maar de wereld staat niet stil. Toezicht, is daarom mijn conclusie, is altijd tijdelijk. Toch menen brede lagen van de bevolking dat de overheid ook niet-financiële organisaties moet helpen als deze door de economische neergang in moeilijk vaarwater belanden. Dat bleek uit een onderzoek bij 3.000 werknemers, van wie tweederde die hulp wenste. Dit toont slechts aan dat je elke mogelijke stelling kunt bewijzen als je maar de juiste vraag aan de juiste mensen stelt. Ik vraag me af wat die werknemers zeggen, als erbij wordt verteld dat de belastingen dan drastisch omhoog moeten.

Viervoudige opdracht
Terug naar mijn hoofdredenering. In goede tijden neemt niet iedereen het zo nauw met de standaarden voor goed ondernemerschap. Wanneer het slecht gaat, komt men tot inkeer. Te laat. Zonder goede basis krijg je onverbiddelijk klappen. Regels bieden slechts tijdelijk soelaas. Wanneer u op een zompige dijk de vloedgolf ziet aankomen, hebt u de viervoudige opdracht van de dijkgraaf: hou het water zo laag mogelijk, durf zo nodig gecontroleerd en selectief terrein aan het water prijs te geven, ga direct pompen – en zorg ervoor dat het volgende springtij niet opnieuw tot problemen leidt. Die laatste is zeker zo belangrijk als de eerste drie, waaraan u waarschijnlijk uw handen al meer dan vol hebt.

Maar ik hoop dat niemand bij de minste onraad meteen de schaar in de financiën zet. Maatregelen om kosten te drukken en omzet te verhogen geven een duidelijk én dubbel signaal af naar uw medewerkers en klanten. Ondernemende bedrijfseigenaren wekken een goede en betrouwbare indruk, door snel en stevig in te grijpen. Een recessie wordt dan ook een selffulfilling prophecy: er worden maatregelen genomen – dus er moet wel iets écht fout zijn.

Zinvol
U denkt nu misschien: kan hij ons ook iets zinvols meegeven? Ja hoor, dankzij onze zuiderburen. Nederlanders gooien bij een suggestie een balletje op. Nou, dat valt net zo snel weer neer. Vlamingen zijn slimmer: die laten een ballonnetje op. Deze hebben evenmin het eeuwige leven, maar ze blijven wel veel langer in de lucht…
En daarover later meer!

http://www.nextnext.nl/wakeupcall