De crisis heeft niet allen maar nadelen. Er kleven ook voordelen aan en die moeten we ten volle benutten. Terwijl vrijwel iedereen hoopvol uitkijkt naar het einde van de wereldwijde, financiële crisis, vreest Rienk Goodijk dat die crisis te snel aan ons voorbij trekt. Hij is bijzonder hoogleraar Interne Arbeidsverhoudingen en Corporate Governance aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Goodijk ziet drie voordelen van de crisis. Dat zijn volgens hem leermomenten die een volgende crisis kunnen helpen voorkomen of minder diep laten zijn. Het is dus tijd voor bezinning. “In plaats van elkaar de zwartepiet toe te spelen, kunnen we beter in kaart brengen wat er precies verkeerd is gegaan.”

“Eerst zouden de bankiers de veroorzakers zijn, de banken kregen de schuld in de schoenen geschoven, daarna de hedgefondsen en de toezichthouders en tot slot zou de consument te hebzuchtig zijn”, stelt hij in een artikel in de Telegraaf. “Maar ondertussen is nog steeds niet helemaal helder hoe we een volgende keer een soortgelijke crisis kunnen voorkomen. Dat moeten we uitzoeken daar hebben we meer tijd voor nodig.”

Evenwicht herstellen
Verder hoopt de bijzonder hoogleraar dat er, nu het er voorzichtig op lijkt dat we beginnen op te krabbelen uit de crisis, voldoende tijd is om het evenwicht van ondernemingsbesturen te herstellen. “We moeten kritisch kijken naar wat fout is gegaan in het toezicht van bedrijven.” Hij meent dat bestuurders, toezichthouders en vakbonden naïef zijn en niet kritisch genoeg zijn over besturen. “Leiders zijn te dominant, arrogant en vertonen alleenstaand leiderschap zien”, zegt hij. “Dat is niet alleen de schuld van die leiders, er is ook te weinig tegenstand op werkvloer. Het evenwicht moet worden hersteld.”

Een drastische cultuurverandering is volgens Goodijk de moeilijkste stap die we nog moeten nemen. Kort voor de crisis verscheen van zijn hand het boek ‘Herwaardering van de Rijnlandse principes’. “Ik werd toen heel meewarig aangekeken, terwijl ik nu plotseling overal word gevraagd om er lezingen over te geven. Het gaat om herwaarderen van oude principes. Dat bedrijven, bestuurders, leiders, consumenten – kortom, iedereen – niet als een kudde achter elke trend aanhollen. We moeten ons meer richten op perspectieven voor de lange termijn. Dat is een betere manier dan verleid worden door beloningen op de korte termijn. Ook moeten we af van het te veel vreemd vermogen.”

Geluk bij een ongeluk
Goodijk verwacht dat er enige tijd nodig is voor de verandering. Vooral de cultuurverandering zal veel tijd vergen, schat hij. “De huidige financiële crisis drukt ons met de neus op de feiten. Maar de druk die er nu op ligt, is een geluk bij een ongeluk. Want die maakt herstel noodzakelijk. Wat dat betreft mogen we blij zijn met deze beheersbare crisis. Die moeten we grijpen als kans, als leermoment.”